De taal die de mensen hier spreken is Servo-Kroatisch. Ik doe mijn best om enkele woorden te spreken, maar het is niet gemakkelijk. Want hoe spreek je bijvoorbeeld een woord uit dat alleen maar medeklinkers bevat?
Met enige regelmaat blader ik in het taalboekje dat ik voor de missie van een familielid heb gekregen. Op de voorzijde van het boekje staat met grote letters Taalgids KROATISCH. “Als dat maar goed is!”, dacht ik eerst. Maar na een paar weken Travnik is mij gebleken dat het boekje gewoon over de taal handelt die ze hier hanteren. Mijn familielid is taalkundige en heeft het dus allemaal prima uitgezocht.
Na een kleine studie loop ik naar de supermarkt om ‘sto gram šunke’ oftewel honderd gram ham te bestellen. Als ik bij de vleesafdeling bij een moslima trots mijn bestelling doe zie ik tot mijn grote verbazing dat er niets gebeurt. Sterker nog; de vrouw achter de vitrine kijkt me aan alsof ze een hele oceaan ziet branden. Na nog een poging begrijpt ze er nog steeds niks van. Ik besluit de taalgids erbij te nemen. Bij het zien van het boekje kijkt de vrouw me boos aan en reageert zichtbaar geïrriteerd op mijn gestuntel. Ik heb werkelijk geen idee wat er aan de hand is.
Met mijn charmes en de taalgids ben ik er uiteindelijk toch uitgekomen. Sto had ik uitgesproken als ‘sjto’ en dan is de betekenis niet 100, maar ‘wat’. Gram spreek je uit als ‘gramma’ en šunke spreek je uit als ‘sjoenke’. Met 100 gram ham (dat wel) verlaat ik verbaasd de supermarkt.
Ik vertel een tolk in huis wat me is overkomen. Hij zoekt de bron van de reactie van de moslima in de relatie tussen de Bosniakken (moslims) en Bosnische Kroaten (katholieken). Zo kort na de oorlog – nu zo’n 15 jaar geleden – is de relatie tussen de verschillende groepen nog altijd broos. Vermoedelijk had ik dus te maken met een moslima waarbij de stemming, na het zien van de taalgids Kroatisch, omsloeg als een blad aan de boom.
Onder het mom van voorkomen is beter dan genezen heb ik het boekje gekaft. Er zit nu vrolijk lichtblauw cadeaupapier van parfumerie Douglas omheen.